हलाे क्रान्तिकाे भूमिमा जातीय विभेद हटाउन सहभोज

  • लमजुङ मनाङ डटकम
शेषकान्त लेप्टेन, हरिभक्त तिघ्रे
ताेयनाथ पण्डित हलाे जाेति बिग्रे,
हलाे जाेत्ने मुख्य यी तीन जना हुन्
हलाे जाेती खालान् पाथीभात बाहुन् ।
२००७ साल ताका तत्कालीन पश्चिम ३ नम्बर, अर्थात अहिलेकाे दुराडाँडामा याे कविता निकै सुनाइन्थ्याे । २००६ सालमा दुराडाँडामा बाहुन अगुवाहरूले हलाे जाेतेर राजनीतिक र सामाजिक क्रान्तिकाे विगुल फुकेपछि तिनै बाहुनहरूलाइ उडाउन नियतले याे कविता बनेकाे थियाे ।
त्यतिबेला पिछडिएकाे र दलित समुदायले मात्र हलाे जाेत्थे । बाहुन क्षेत्रीले  हलाे जाेत्दा जात जात जान्छ भन्ने गरिन्थ्याे । जहानीया राणा शासनकाे बेला र ब्राह्मणवादकाे हालीमुहाली भएकाे बेला बाहुनहरू नै बिद्राेही बनेर हलाे जाेत्नुले तत्कालीन लमजुङे समाज मात्र हाेइन, सिंगाे देश हल्लियाे । केही क्रान्तिकारीले यसकाे स्वागत गरे पनि अधिकांशले यसकाे विराेध गरे । हलाे जाेत्नेहरूलाइ गाउँ बार्नेसम्म गरियाे, हलाे जाेत्नेहरू दलितकै जस्ताे ब्यबहार भाेग्न बाध्य भए ।
ती बाहुनकहाँ छाेरी दिन, उनीहरूका चेलीबेटी विवाह गर्ने काेही भएनन् ।
००६ सालमा लमजुङकाे क्रान्ति यतिमै मात्र सिमित भएन्, जातीय छुवाछुतकाे अन्त्यका लागि पनि काेशेढुंगा बन्याे । याे क्रान्तिका नायक पण्डित ताेयनाथले अाफ्नाे गाउँकी एक छाेरीलाइ घर पठाउँदा एक दलितलाइ राेटी लगायतका काेसेली बाेकाएर पठाए पछि त्यसले अर्काे हल्ला खल्ला मच्चाएकाे थियाे ।
पुरातन र रूढीबादी परम्परा हावी भएकाे त्याे बेला तत्कालीन ब्राह्मणा अगुवाहरूले असाध्यै ठूलाे क्रान्ति गरेका थिए । यसबापत उनीहरू सामाजिक रूपमा बहिस्कृत मात्र भएनन्, राणाहरूकाे अाँखी बने र कतिपयले मुद्दा मामिला पनि झेले ।
सामाजिक क्रान्तिकाे थालनी गर्ने त्यतिबेलाका अगुवामा पण्डित ताेयनाथ अधिकारी, विष्णुप्रसाद अधिकारी, हरिभक्त पाैडेल, श्रीकान्त अधिकारी, मायानाथ पाैडेल लगायत थिए ।
लमजुङमा अाज भन्दा ७० बर्ष अघि शुरू भएकाे सामाजिक तथा छुवाछुत बिरूद्धकाे अभियान त्यतिबेला  देशब्यापी चलेकाे थियाे । तर बिडम्बना छुवाछुत अझै समाजबाट हटेकाे छैन । बहुदल अाए पछि र लाेकतन्त्र, गणतन्त्र अाउँदासम्म पनि छुवाछुत हटाउन बिभिन्न कानुन बने । तै याे हट्न सकेकाे छैन । अझै पनि विभिन्न ठाउँमा छुवाछुत हटाउने उद्देश्यले सहभाेजकाे अायाेजना हुँदै अाएकाे छ ।
सामाजिक क्रान्तिकाे थालनी भएकाे त्यही दुराडाँडामा पनि अझै याे विभेद हट्न सकेकाे छैन । संविधान र कानुनले छुवाछुतलाई अपराध मानेकाे छ ।
यही सामाजिक विभेद अन्त्य गर्ने र सामाजिक एकताको सन्देश दिने उद्देश्यले हलाेक्रान्ति गरिएकै स्थानमा दुराडाँडाबासीले सहभोज गरेका छन् । संयाेगबस यसकाे नेतृत्व उनै ताेयनाथका छाेरा  शशिकान्तले गरे । उनकै अगुवाइमा त्यहाँका दलित र गैरदलितले शनिबार सँगै बसेर खाना खाए ।
सहभाेजमा संगै भाेज खाँदै दलित तथा गैरदलितहरू । तस्वीर – शान्ता कमली

शशिकान्त पण्डित तोयनाथका कान्छा छोरा हुन् । उनीअध्यक्ष रहेको मानव र वातावरण संस्था सहभाेजकाे अायाेजक बनेकाे थियाे । सहभाेज चलिरहँदा उनले भने ‘हामी एउटै गाउँका हाैं, हाम्राे  धर्म, संस्कृति र रहनसहन एकै छ, तर जातीय विभेदले हामी र हाम्राे समाजलाइ अझै जकेडिरहेकाे छ, सहभोज गरेर हामी सबै एक हाैं, ठूला साना छैनाैं भन्सने सन्देश दिन याे कार्यक्रम गरिएकाे हाे ।

कार्यक्रममा सुन्दरबजार नगरपालिकाका मेयर जनकराज मिश्रसहित जनप्रतिनिधिहरू, राजनीतिक दलका नेताहरू स्थानीय बुद्धिजिवी, समाजसेवी, शिक्षक तथा नागरिक अगुवाहरू सामेल थिए ।


कुनै सुझाव वा टिप्पणी

Your email address will not be published. Required fields are marked *